Protez

Protez, vücudumuzdaki eksik veya görevini tam olarak yerine getirmeyen uzuvların daha fonksiyonel bir ÅŸekilde kullanılmasını saÄŸlamak amacı ile kullandığımız cisimlerdir. Bunlardan en sık kullanılanı gözlüktür. Kalp stenti, takma kol ve takma bacağı da protez cisimlere örnek olarak gösterebiliriz. DiÅŸ eksikliÄŸinde ise protez diÅŸ kullanılır. Protez, diÅŸ hekimliÄŸinde en son kullanılan yöntemdir. Çünkü ilk olarak koruyucu diÅŸ hekimliÄŸine yönelik tedavi yöntemleri uygulanır. DiÅŸi çürükten korumak, çürüyen diÅŸi dolgusunu yaparak tedavi etmek bu kapsamdadır. DiÅŸteki hasar, bu yöntemlerin fayda saÄŸlamayacağı kadar büyük olursa en son çara olarak protez tedavisi uygulanır. Protez, diÅŸin çok çürüdüÄŸü, dolgunun yetersiz olduÄŸu durumlarda ve diÅŸin kaybedildiÄŸi, eksik kaldığı durumlarda kullanılır. Genelde tüm diÅŸ hekimleri protez diÅŸ konusunda eÄŸitilir. Ancak kimi özel ve hassas durumlarda protez üzerine ihtisas yapmış olan uzmanlara baÅŸvurma gereÄŸi doÄŸar.

Protez diÅŸler, sabit protez ve hareketli protez olmak üzere ikiye ayrılır. Sabit protez, ağıza yapıştırılan ve takıldıktan sonra çıkarılamayan protez diÅŸ türüdür. Hareketli protez, ise kullanıcısı tarafından pratik bir ÅŸekilde takılıp çıkarılabilen ve günlük bakıma ihtiyacı olan protez diÅŸ türüdür. Sabit protez, genelde az sayıda diÅŸi eksik olan hastalara yapılırken, hareketli protez çok sayıda diÅŸini kaybetmiÅŸ hastalar için yapılmaktadır. Hareketli protez kendi içerisinde de ikiye ayrılır. EÄŸer ki hasta tüm diÅŸlerini kaybetmiÅŸse tam proteze ihtiyacı vardır. Hasta diÅŸlerinin sadece bir kısmını kaybetmiÅŸse de parsiyel denilen kısmi proteze ihtiyaç vardır.

Sabit protezde hastanın diÅŸi kullanılır. Hastanın diÅŸi kesilir, prepare edilir, daha sonra üzeri kaplanır ve hastanın aÄŸzına monte edilir. Tedavi sonrasında hiçbir ÅŸekilde hasta tarafından çıkarılamaz, yerinde sabittir. Metal, porselen sabit protez 1960′lardan beri uygulanan çok eski bir protez türüdür ve günümüzde de kullanılmaktadır. Sabit protez, yaklaşık olarak on günde yapılır. Bu süreç içerisinde hasta üç ya da dört kere hastanın hekimine uÄŸraması gerekir. Bir sabit protezin ortalama ömrü 5 yıl ile 8 yıl arasında deÄŸiÅŸir. Sabit protez ne kadar saÄŸlam olursa olsun bu süre içerisinde deÄŸiÅŸtirilmelidir.

Hareketli protez, sabit protez yapılamayan durumlarda, diÅŸ sayısının çok eksik olduÄŸu durumlarda uygulanır. Bu protez türü kendi içerisinde ikiye ayrılır. Bunlar tam protez ve parsiyel adı verilen kısmi protezdir. Parsiyel protez, sabit protez yapabilmek için yeterli diÅŸi olmayan hastalar için yapılır. Hastanın hiç diÅŸi yok ise tam hareketli protez yapılır. Bu protez diÅŸler her zaman hasta tarafından pratik bir ÅŸekilde takılıp çıkarılabilir. Hareketli protezlerin yapım süreci sabit proteze nazaran daha uzundur. Hareketli protez yapımı 6-7 seans kadar sürer. Ayrıca hastanın uyumu için de birkaç hafta daha diÅŸ hekimi ile irtibatı koparmamalıdır. Sonuç olarak, hareketli protezin yapılış süreci 6-8 hafta kadar sürmektedir. Hareketli protez ile ilgili toplum içerisinde yanlış bir kanı vardır. Genelde bu tür protezlerin yaÅŸlanınca yapıldığı düÅŸünülür; oysa bu durum yaÅŸ ile deÄŸil diÅŸ sayısı ile ilgilidir. DiÅŸ sayısı ne kadar eksikse hareketli protez ihtiyacı da o derecede artmaktadır.

Birçok insan hareketli protezi yaÅŸlanma ile iliÅŸkili bulduÄŸu için geri çevirir. Bu psikolojik bir eylemdir. Zira hareketli protez kullanan insanlar öksürdüÄŸünde, konuÅŸtuÄŸunda diÅŸleri hareket eder. Bu da hastaları psikolojik ve manevi yönden olumsuz olarak etkiler. Hareketli protez kullanmayanlar için baÅŸka alternatif de vardır. Bu alternatiflerin başında da implant gelir. Ä°mplantla hareketli protez sabitlenebilir. Ä°mplant kullanıldığı takdirde hiçbir ÅŸekilde hareketli protez yerinden oynamaz. Bu da hastaların özellikle ruh saÄŸlığı için olumlu bir durum teÅŸkil etmektedir.

Protez diÅŸlerin bakım yöntemi de yine hareketli protez ve sabit proteze göre deÄŸiÅŸir. Hareketli protezin bakımı her gün sabun veya diÅŸ macunu ile fırçalanmalı ve sürekli temiz tutulmalıdır. EÄŸer ki hasta çok yaÅŸlıysa ve diÅŸlerini bu ÅŸekilde hijyenize edemiyorsa bir takım kimyasal temizleyicilerle diÅŸlerinin bakımını gerçekleÅŸtirebilir. Sabit protezlerin de diÅŸ eti hastalıklarına ve plaÄŸa karşı korunması için fırçalanması ve diÅŸ ipinin kullanılması gerekir. Ayrıca bu tür diÅŸleri fırçalarken protezler için özel üretilen ara yüz fırçaları kullanılmalıdır. Böylece diÅŸler hem diÅŸ eti hastalıklarından hem de diÅŸ plağından korunur. Bu bakımlar esnasında diÅŸ etinde oluÅŸabilecek herhangi bir kanamada bakımı kesmek yerine diÅŸ hekimize müracaat etmemiz daha yerinde ve saÄŸlıklı bir yaklaşım olacaktır.